Anasayfa / Atatürk / Heykeltıraşların Büyük Sevdası: Atatürk

Heykeltıraşların Büyük Sevdası: Atatürk

Atatürk kişiliğiyle, yaptıklarıyla Türk milletinin yüreğinde taht kurmuş büyük bir lider, hümanist bir devlet adamıdır. Bu nedenle sanatçılar, sanat eserlerinden birinde ya da birkaçında mutlaka Atatürk’e yer vermektedir. Bu yazımızda Atatürk’ün büstünü ya da heykelini yapan Türk heykeltıraşlara ve eserlerine yer vereceğiz.

Ali Hadi Bara

1906 yılında Tahran’da doğup 1971 yılında İstanbul’da hayatını kaybeden Ali Hadi Bara, Sanayi-i Nefise Mektebinde(şimdiki Mimar Sinan Üniversitesi) başladığı eğitimini ailesinin ekonomik durumu nedeniyle yarıda bırakmak zorunda kaldı. Fransızların işlettiği bir demiryollarında işe başlayan Ali Hada Bara yüreğinde yatan sanat sevgisinin peşinden gitti, yeniden sanat okullarının sınavına hazırlandı ve hedefine ulaştı.

1927 yılında okuldan mezun olunca çok güzel bir fırsatla karşılaştı ve üç yıllık bir yurt dışı bursu kazandı. Şüphesiz yurt dışında olduğu günler sanatına iyi geldi. Türkiye’ye döndüğünde Güzel Sanatlar Akademisinde memur olarak işe başladı.

1941-1943 yıllarında heykeltıraş Zühtü Müridoğlu ile birlikte İstanbul Beşiktaş’ta yer alan Barbaros Anıtını yaptı. Figürler Ali Hadi Bara’nın elinden, kabartmalar ise Zühtü Müridoğlu’nun elinden çıkmıştır.

Gerek yurt dışında beraber çalıştığı isimlerin etkisi gerek Paris’te öğrendiği non-figüratif çalışmaları sanat yaşamını şekillendirdi. Sanatçı 1950’den sonra katı cisimlerin kullanımı yerine sac gibi malzemelerin kullanımına yöneldi. Böylece heykelcilikte yeni tarz yaratmış oldu.

Sanatçı; 1932 yılında Atatürk büstü, 1936 Gemlik Atatürk heykeli ve ikinci bir Atatürk büstü, 1938 yılında Zühtü Müridoğlu ile Nazilli’de Atatürk Heykeli ve son olarak 1939 yılında Atatürk’ün baş kısmını ortaya koymuştur.

ali-hadi-bara

Zühtü Müridoğlu

1906 yılında İstanbul’da doğan Zühtü Müridoğlu, Sanayi-i Nefise Mektebi Heykel bölümünden mezun olmuştur. Sanatına küçük yaşlarda evlerinin tavan arasında bulduğu boyalarla başlamış, üniversitede devam ettirmiştir. Yurt dışında eğitim alabilmek için katıldığı bir sınavı kazanarak Fransa’ya gider. Fransa’da özel bir okulda, yakından takip ettiği sanatçı Marcel Gimond’la çalışma imkanı yakalamıştır. 1932 yılında yurda döner dönmez Samsun Lisesinde öğretmenliğe başlamıştır.

Türkiye’de birçok yerde; İstanbul Arkeoloji Müzesi, Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi Gazi Eğitim Enstitüsü; çalıştı.

Yakın arkadaşı Ali Hadi Bara ile İstanbul, Beşiktaş’ta Barbaros Anıtı’nı yaptı. Ardından Zonguldak’taki atlı Atatürk heykelini, Anıtkabir’in batı yanındaki kabartmalarını; Büyükada, Muş ve Sivas’taki Atatürk anıtını ve İstanbul Eyüp’teki Atatürk heykelini yapmıştır.

ali-hadi-bara-zuhtu-muridoglu

ali-hadi-bara-zuhtu-muridoglu-ataturk-heykeli

Kenan Yontunç

Cumhuriyet tarihinin ilk heykeltıraşlarından olan Kenan Yontunç, yaptığı Atatürk büst ve heykelleriyle ‘anıt heykelciler’ arasına adını altın harflerle yazdırmıştır. Atatürk’e dair yaptığı çalışmaların arasında en ünlüleri Karaköy Denizcilik Bankası önünde yer alan Atatürk büstü, Atatürk maskı ve Tekirdağ ve Amasya’da yaptığı Atatürk heykelleridir.

Sanatçı, aynı zamanda Anıtkabir’in yapım aşamasında çalışmış değerli bir heykeltıraştır. Anıtkabir’de yer alan Bayrak Direği Kaide Rölyefi’ni , ‘Hitabet Kürsüsü Rölyefi ve Yazısı’nı ve Atatürk’ün çok önem verdiği ve çok sevdiği ‘kuş evleri’ni yaptı.

Atatürk_Bust-kenan-yontunc

kirklareli-ataturk-heykeli-kenan-yontunc

kenan-yontunc

kenan-yontuc-ataturk-bustu

Tankut Öktem

1940 yılında Konya’da doğan Tankut Öktem, Devlet Güzel Sanatlar Yüksek Okulu Seramik bölümünde sanat hayatına başladı. Ancak düşüncelerine çok önem verdiği hocası Hakkı Karayiğitoğlu’nun etkisi ile heykeltıraşlığa yöneldi. Hakkı Karayiğitoğlu, Tankut Öktem’de bir yetenek görmüş olmalı ki henüz 3. Sınıfta iken ‘Dünya Genç Heykeltıraşlar Yarışması’nda birincilik ödülünü kazandı.

Eğitimini tamamladıktan sonra birçok yerde çalışarak tecrübesini artıran Tankut Öktem Marmara Üniversitesinde heykel bölümünü kurarak başkanlığını yürüttü.

Anıtlarında Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna ve Milli Mücadele yıllarına dikkat çekmiştir. Yaptığı Atatürk anıtlarında dikkat çeken en büyük özellik ise Atatürk’ü tek başına sunmak yerine halkıyla bir arada göstermesidir.

Sanatçı; Manisa’da yer alan 63 metrelik ‘Kuvayi Milliye Anıtı’ ile dünyanın en yüksek anıtlarının arasına adını yazdırmıştır. Sanatçının Ankara Kara Harp Okulunda yer alan üzerinde yedi yüz figürün bulunduğu Harbiyeli Şehitler Anıtı adlı eseri de bulunmaktadır. 1999 yılında ‘Devlet Sanatçısı’ unvanına layık görülen sanatçı 2007 yılında geçirdiği bir trafik kazasında hayatını kaybetmiştir. Sanatçının ölmeden önce üzerinde çalıştığı eser ise kendisi gibi trafik kazasında yaşamını yitiren Barış Akarsu’nun heykelidir.tankut-oktem

Yavuz Görey

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk heykeltıraşlarından Yavuz Görey, Belçika’da mimarlık eğitiminin yanında desen çalışmaları üzerine de eğitim almıştır. En önemli eseri İstanbul Üniversitesi Rektörlük Binası önünde yer alan ‘Atatürk ve Gençlik Anıtı’dır.

yavuz-gorey

Hüseyin Anka Özkan

1909 yılında dünyaya gelen Hüseyin Anka Özkan, resim eğitimine Edirne Öğretmen Okulundaki resim öğretmeni Ratip Aşir Acudoğlu’nun yönlendirilmesiyle başlamıştır. O dönemde talih sanatçıdan yana olmuştur, dönemin Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati’nin emriyle İstanbul’a öğretmen olarak atanmıştır. İstanbul’a öğretmen olarak atanmasının sanat kariyerine oldukça olumlu etkileri olmuştur. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi heykel bölümüne başladı. Aynı zamanda dönemin önemli sanatçıları Osgan Efendi, İhsan Özsoy, Mahir Tomruk ve Rudolf Belling’ten dersler almıştır.

Antik Yunan heykellerinden esinlenerek çalışmalarında anıtsal heykeller üzerinde yoğunlaşmıştır.

Anıtkabir’in üzerindeki heykel ve kabartmaların yapımında çalışan heykeltıraşlar arasında yer almaktadır.

Bugün Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinin bahçesinde yer alan Mimar Sinan’ın heykelini yapan sanatçı bu eserle Mimar Sinan’ın heykelini yapan ilk sanatçı unvanını kazanmıştır.

Sanatçı ‘Yankı’ adlı eserini Cumhuriyet’in 50. Yılına özel yapmıştır. Sanatçı, 1991yılında ‘Devlet Sanatçısı’ unvanına layık görülmüşür.

huseyin-anka-ozkan-1

huseyin-anka-ozkan-2

huseyin-anka-ozkan-mimar-sinan-aniti

huseyin-anka-ozkan

Hakkı Atamulu

1912 yılında Nevşehir Derinkuyu ilçesinde doğan sanatçı, adını Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk heykeltıraşların arasına yazdırmayı başarmıştır. Sanatçı eğitimini Güzel Sanatlar Fakültesinin ardından Almanya’da sürdürmüştür. Ancak Almanya’daki eğitimini II. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine yarıda bırakmak zorunda kalmıştır.

Yurda döndükten sonra bireysel ve kolektif birçok heykel çalışmasında bulunmuştur. Bir süre sonra sanatçı kimliğinden kopmadan doğduğu şehirde belediye başkanlığı görevini sürdürmüştür. Derinkuyu’ya 13.5 metre yüksekliğindeki yontma taştan Atatürk heykeli yapmıştır.

hakki-atamulu

Nijat Sirel

Sanayi-i Nefise Mektebinde öğrenimi sürdürürken devletin görevlendirilmesiyle Almanya Münih Güzel Sanatlar Akademisinde eğitimine devam etmiştir. Yurda döndükten sonra resim öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Bir süre sonra Güzel Sanat Akademisi Resim Bölümünde asistan olmuştur.

Sanatçının Bursa, Bolu, Çanakkale Malatya’da yaptığı Atatürk anıtları bulunmaktadır. Ayrıca Fecri Ati döneminin önemli şairi Ahmet maskını yapmıştır.

Nijat-Sirel-1

Nijat-Sirel

Şadi Çalık

1917 Girit doğumlu olan sanatçı, henüz altı yaşındayken İzmir’in Urla ilçesine yerleşmiştir. Sanat eğitimini İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinde tamamlayan sanatçı bir süre sonra Alman heykeltıraş Rudolf Belling’ten dersler almaya başlamıştır.

Ortadoğu Teknik Üniversitesinde yer alan Atatürk anıtı; İzmir Kültür Park’ta yer alan heykeller, İstanbul Belediye Sarayı süslemeleri sanatçının çalışmaları arasındadır. Ayrıca sanatçının İstanbul Resim ve Heykel Müzesinde çeşitli koleksiyonlarda alçı, tunç, demir ve tahta malzemelerle yaptığı heykeller sergilenmiştir.

sadi-calik

Hüseyin Gezer

1920 yılında Mersin’de doğan sanatçı, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in emriyle Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümüne girmiştir. Rudolf Belling’ten dersler alan Hüseyin Gezer okulu bitirdikten sonra burslu olarak Paris’e gitmiştir. Paris’ten dönünce Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümünde asistan olarak çalışmaya başlamıştır.

Sanatçının Atatürk büstleri üzerine yapılan bir yarışmada ikinciliği bulunmaktadır.

huseyin-gezer-1

huseyin-gezer

Ratip Aşir Acudoğu

1898’de İstanbul’da dünyaya gelen Ratip Aşir Acudoğu, Sanayi-i Nefise Mektebinde sanat eğitimini tamamlamıştır.

Eğitimine Almanya’da devam etmiştir. Bir süre sonra eğitimine hayran olduğu Aristide Maillol’la devam etmek için Paris’e gitti. Ancak yurda dönmek zorunda kaldı. Yurda dönünce ‘Yaralı Asker’ heykeli için çalıştı. Bu çalışmayla Sanayi-i Nefise Mektebinden burs kazandı. Bu bursla yeniden Fransa’ya gitme şansı yakaladı.

Çalışmaları arasında Atatürk Anıtı, Atatürk heykeli, Şehit Kubilay Anıtı, İsmet İnönü Anıtı yer almaktadır.

ratip-asir-acudogu

Nusret Suman

1905 yılında Selanik’te doğan sanatçı sanat yaşamını portre ve anıt heykelciliği üzerine şekillendirmiştir. Sanat yaşamında önemli bir birincilik elde imkanı yakalamıştır. Anıtkabir’de yer alan heykel ve kabartmalar kategorisindeki yarışmada İnkılap Kulesi, Müdafaa-i Hukuk Kulesi, Misak-ı Milli Kulesi ve Barış Kulesi dalında birinci olmuştur.

Çalışmalarında konu olarak ağırlığını Atatürk’e vermiştir. Ankara Sıhhiye Meydanında yer alan Hitit Güneş Kursu Anıtı sanatçının çalışmaları arasındadır.

nusret-suman-1

nusret-suman

Gürdal Duar

1935 yılında İstanbul’da doğan sanatçı, Atatürk’ü konu edinen heykelleri ile tanınmıştır.

İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümünün ardından Rudolf Belling ve Ali Hadi Bara’nın öğrencisi olarak onlara ait atölyelerde çalışmıştır.

Düzce Belediyesinin isteğiyle Atatürk büstü, Karaköy Meydanı için ‘Güzel İstanbul’ heykeli, Kayseri Meydanı için Atatürk heykeli yapmıştır. Ayrıca sanatçı, 1973 yılında Cumhuriyetin 50. yılı onuruna heykel yapması için seçilen 20 heykeltıraş arasında birinci olmuştur.

Sait Faik Abasıyanık’ın Burgazada’da müze haline getirilen evinin önündeki büst, Akatlar Sanatçılar Parkındaki Kemal Sunal, Barış Manço ve Sadri Alışık heykelleri de sanatçının çalışmaları arasında yer almaktadır.

Tamer Başoğlu

1938 Nazilli doğumlu sanatçı, Zühtü Müridoğlu, Ali Hadi Bara, İlhan Koman ve Rudolf Belling gibi önemli sanatçıların öğrencisidir.

Türkiye’de ilk soyut Atatürk heykeli olan ‘Atatürk Anıtı’ bugün ODTÜ’nün kampüsünde sergilenmektedir. Sanatçının ayrıca ‘Atatürk ve Kadın Hakları’ heykeli bulunmaktadır.

tamer-basoglu

Haluk Tezonar

1942 doğumlu sanatçı en çok Atatürk anıtı yapan sanatçılar arasına adını yazdırmıştır. Sanatçının çalışmaları arasında Yalova ve Kayseri’de yer alan Atatürk Anıtı yer almaktadır.

haluk-tezonar-1

haluk-tezonar-2

haluk-tezonar

Kaynakça: guzelsanatlar.kulturturizm.gov.tr

Türk Heykel Sanatı ve İlk Heykeltıraşlar, Derya Uzun Aydın

Wikipedia

Hakkında istanbul1881

istanbul1881
İstanbul. Tek renkle ifade edilemeyecek kadar zengin, tek kokuyla anlatılmayacak kadar çekici ve asla kaybedilemeyecek kadar değerli... İstanbul 1881, İstanbul’un büyüleyici renkleri ve baş döndüren kokularını saygı duyduğumuz ve kaybetmek istemediğimiz tarihi değerlerle harmanlayarak yaratıldı. Ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Lütfen kontrol edin

Gökkuşağı Tasarımlar ve Yedi Renk Motivasyonu

Gökkuşağı Renklerinin Tasarıma Yansıması… Gökkuşağı renklerinin iç ve dış tasarımlara yansıdığı, farklı materyallerde sanatsal boyut …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.