Anasayfa / Genel / Kaplumbağa Terbiyecisi ve Osman Hamdi Bey

Kaplumbağa Terbiyecisi ve Osman Hamdi Bey

Kaplumbağa Terbiyecisi’ eseriyle tanıdığımız Osman Hamdi Bey, hayat hikayesi ve sanat anlayışıyla bugün hayatımızda yer alan ‘müzecilik’ kavramının ve Mimar Sinan Üniversitesi olarak anılan Sanayi-i Nefise Mektebinde kurucusu olduğu gibi aynı zamanda ressam ve arkeologtur.

1842 yılında İstanbul’da doğmuştur. Sanat sevgisi o kadar yoğundur ki Paris’e hukuk eğitimi için gittiği dönemlerde hukuk eğitiminden vazgeçerek Paris Güzel Sanatlar Okulunda eğitim almaya başlamıştır.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey

Bu anlamda tutkusu şans da getirmiş olmalı dönemin ünlü ressamları ‘Gerome’ ve ‘Boulanger’ in öğrencisi olma şansını elde etmiştir.

Osman Hamdi Beyin sanat algısı bu iki hocası tarafından şekillenmiştir.

1869 yılında İstanbul’a dönmüş ancak Bağdat’ta görevlendirilmiştir. Bağdat Yabancı İşleri Müdürlüğüne getirilmiştir. İki yıl bu görevini sürdürmüş, 1871 yılında yeniden İstanbul’a döndüğünde sarayda görevlendirilmiştir. Sarayda elçilerin protokol işleriyle ilgilendirilmek için görevlendirilen Osman Hamdi Bey, başarılı kimliğiyle hemen öp plana çıkmıştır. Dönemin padişahı tarafından görevindeki başarılar nedeniyle ödüllendirilerek Viyana’ya gönderilmiştir.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey-1

Bunun gibi birçok memurluk görevinde bulunan Osman Hamdi Bey; Nemrut Dağı tümülüsünde, Lagina’da bulunan Hekate Tapınağında, Sayda (Sidon-Lübnan) da kral mezarlarında kazılar yapmıştır. Bu kazılar sonucunda bugün İstanbul Arkeoloji Müzesinde sergilenen dünyaca ünlü ‘İskender Lahitinin’ de bulunması Osman Hamdi Beyin ulusal ve uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır.

Yaptığı arkeolojik çalışmalarla birçok devletin dikkatini başarısıyla çeken Osman Hamdi Bey; birçok Batı ülkesi –Fransa, Alman, Yunan, İspanyol- tarafından nişan ya da madalyaya layık görülerek ödüllendirilmiştir.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey-2

Başarıları Osmanlı Hükümeti tarafından da görülmüş ve 1881 yılında Müze-i Hümayun’a müdür olarak atanmıştır. Böylece müzecilik anlayışımızda köklü değişiklikler olmuş, müzeciliği batılı tarzda geliştirmiştir.

Bu anlamda yaptığı ilk ve en önemli çalışma; yabancıların gerçekleştirdiği kazılarda elde edilen eserlerin yurt dışına çıkmasını yasaklamak olmuştur.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey-3

Her ne kadar hukuk eğitimini yarım bırakmış olsa da bu alanda bilgisini ve araştırmalarını ortaya koyarak Batılı ülkelere Osmanlı topraklarından eser gitmesini önlemiş, böylece kültürel mirasımıza sahip çıkılmasını sağlamıştır.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey-4

Aynı zamanda tarihi eserlere büyük önem veren ve yaptığı arkeolojik kazılarla da birçok eseri kültürümüze katan Osman Hamdi Bey, bu eserlerin tahrip olmasından ve olumsuz hava şartlarından etkilenmesini önlemek adına devletin de desteğiyle İstanbul Arkeoloji müzesini kurmuş, ziyarete açmıştır.

4.1.1

Devlet işlerini ve arkeolojik çalışmalarının yanında resim yapma tutkusunu hiç kaybetmemiştir. Resim dünyasına ‘Kaplumbağa Terbiyecisi’ eseriyle damgasını vurmuştur. Ancak bu eserinin dışında ‘Arzuhalci’, ‘Leylak Toplayan Kız’, ‘Kur’an Okuyan Hoca’,  ‘Silah Taciri’, ‘Feraceli Kadınlar’,  ‘Mihrap’, ‘Ab-ı Hayat Çeşmesi’, ‘Mimozalı Kadın’, ‘Şehzadebaşı Camisi Avlusunda Kadınlar’ gibi tablolarıyla da resim konusundaki başarısını ortaya koymuştur.

Resimlerinin ortaya koyduğu temel noktalar;  Türk sanatı, kültürü, mimarisi, gelenek ve göreneklerini ortaya koyacak objeler, kandiller, rahleler, aile portreleri, Osmanlı kadını ve Doğu-Batı arasına sıkışmış toplumun özelliklerini ortaya koymak üzerine odaklanmıştır.

Sanatçı kendi kültürümüzü yansıtırken Batılı anlayışlı resimleriyle Türk ressamlarına da öncü olmuştur.

Devlet işlerinden ve müzecilikten arta kalan bütün zamanlarını Gebze Eskihisar’daki köşküne giderek resme adamıştır. Bu tutumu bu alanda öncü tavırlar sergilemesini sağlamıştır şüphesiz. Özellikle 1884 yılından sonra bütün yaz dönemini bu köşkte geçirerek resim sanatına yönelmiştir. Resim yaparak geçirdiği zamanları ‘hayatımın en mutlu anları’ olarak tanımlamıştır.

Resimleri ülkemizden önce daha çok yurt dışında ses getirmiştir. Osmanlı hayatını resmetmesi ve bu detayları sunmadaki başarısı Osmanlıdan daha çok yurt dışındaki sanat dünyasının dikkatini çekmiştir.

Aslında resimlerinde sadece Osmanlı kültürünü sunmamıştır. ‘Doğu-Batı’ , inanç-aşk, yaşam-ölüm ikilemini de aynı derecede başarıyla sunmuştur. Osmanlı’nın değişim sancılarını kendine özgü bir dille sunmayı başarmıştır. Ancak bunu yaparken resimlerinin arka planını ve kompozisyonunu mimari öğeler üzerine oluşturmuştur.

Bu anlamda Türk resim sanatına ‘figür’  unsurunu, resim kompozisyonuna yerleştiren ilk sanatçı olma özelliği taşımıştır. Sanatçı resimlerinde ‘oryantalist’ üslubu benimsemiştir. Resimlerini yaparken birçok modelden faydalanmış bunun yanında fotoğraflardan da faydalanma yoluna gitmiştir. Hatta özellikle fotoğraf çekimlerini kendi gerçekleştirmiş, bu fotoğraflara göre de resim kompozisyonlarını oluşturmuştur. Ancak resimlerinde dikkat çeken önemli bir unsur bulunmaktadır. Resimlerindeki ayrıntılarda gerçekçi bir tutum sergileyen sanatçı, resimlerinin kompozisyonlarında olabildiğince kurguya dayalı bir anlayış geliştirmiştir.

Osman Hamdi 1867 yılında Paris’te gerçekleşen Paris Dünya Sergisine ‘Çingenelerin Molası’, ‘Pusuda Zeybek’, ‘Zeybeğin Ölümü’ eserleriyle katılmıştır ancak bugün bu eserlerin nerede olduğu maalesef bilinmemektedir.

Osman Hamdi denilince akla gelen ilk eser ise ‘Kaplumbağa Terbiyecisi’ eseridir şüphesiz. Sanatçının tablo ile sunmak istediği şey her zaman tartışma konusu olmuştur.

Kaplumbaga-Terbiyecisi-Osman-Hamdi-Bey-Kağlumbaga-terbiyecisi-tablo

Osman Hamdi Bey, bu resmin çizimini iki versiyonda gerçekleştirmiştir. 1906 ve 1907 yıllarında iki farklı şekilde çizmiştir. Hatta resim ilk olarak Osmanlı Ressamlar Cemiyeti tarafından çıkarılan bir gazetede ‘Kaplumbağalar ve Adam’ olarak tanıtılmıştır.

Resimde mekan olarak Bursa’daki Yeşil Caminin üst katında bir oda kullanılmıştır. Bu odanın duvarlarındaki sıvılar ve çiniler yer yer dökülmüş olarak resmedilmiştir. Tablodaki tek ışık kaynağı ‘Kaplumbağa Terbiyecisi’ olarak bilinen adamın ayağının dibindeki alçak pencere olarak sunulmuştur. Tablodaki adam, ellerini arkada kavuşturarak elinde ‘ney’ taşımaktadır. Resimde adamın sırtında asılan şey, uzun tartışmalara neden olmuştur. Kimi sanat tarihçileri bu asılı şeyi dilenci çanağı olarak yorumlamıştır.

Bu resimle aslında Osman Hamdi Bey, geri kalmış bir toplumu aydınlatmaya çalışan bir aydının yorgun halini tasvir etmiştir. Bu tablonun bu şekilde yorumlanma nedeni ise bulunduğu devlet görevleri, müzecilik kariyeri nedeniyle kendisini ‘terbiyeci’ olarak gösterip kendine uyum sağlayamayan ve aydınlatamadığı insanları simgelemesidir.

Kimi sanat tarihçileri de bu tabloda yer alan kaplumbağaların Paris’teyken gördüğü Charles Baudelaire’in ‘Modern Hayatın Ressamı’ kitabında geçen kaplumbağalar olduğu iddia edilmiştir.

Tablonun ikinci versiyonu ise 2009 yılında Sakıp Sabancı Müzesinde sergilenmiştir. Bu versiyonda ise Osman Hamdi Beyin Fransızca bir dergide gördüğü bir gravürden etkilenerek bu resmi çizdiği iddia edilmiştir.

Nihayetinde bu tablo Osmanlı toplumunu eğitmeye çalışan Batılı bir aydını temsil etmiştir.

Her anlamda Türk sanatına öncü olmayı başarmış Osman Hamdi Bey, maalesef 24 Şubat 1910’da aramızdan ayrılmıştır.

Kaynakça: Şengül Aygün, Osman Hamdi Bey Hayatı ve Eserleri

Belgin Demirsar, Osman Hamdi Bey Tablolarında Gerçekle İlişkiler

Kaplumbağa Terbiyecisi, Wikipedia

Hakkında istanbul1881

istanbul1881
İstanbul. Tek renkle ifade edilemeyecek kadar zengin, tek kokuyla anlatılmayacak kadar çekici ve asla kaybedilemeyecek kadar değerli... İstanbul 1881, İstanbul’un büyüleyici renkleri ve baş döndüren kokularını saygı duyduğumuz ve kaybetmek istemediğimiz tarihi değerlerle harmanlayarak yaratıldı. Ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Lütfen kontrol edin

Milano Dizayn Haftası’nın Renkli Görselleri Sizlerle 

Milano Dizayn Haftası’nın Renkli Görselleri Sizlerle Milano Dizayn Haftası’nın (Milan Design Week) renkli görsellerini sizler …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.