Anasayfa / Genel / İstanbul İskelelerinin Eşsiz Süsleri: Çiniler

İstanbul İskelelerinin Eşsiz Süsleri: Çiniler

İstanbul’umuzu çevreleyen eşsiz denizlerin üzerinde yol alan vapurlarımızın uğrak noktaları, dantel gibi kıyılarımızın üzerindeki eşsiz iskeleler… Bugünkü yazımızı onların birkaçına ayırdık. İşlevleri kadar, tarihi yapıları ve çinileriyle ünlü bu iskelelerimize biraz daha yakından bakıyoruz.

Bizleri kendisine hayran bırakan, tarihi ve doğal güzelleri içinde barındıran şehr-i İstanbul’a aşkımız bitmeyecek…

istanbul_ortakoy_vapur_iskelesi-1

BOSTANCI İSKELESİ

1331 (1912-1913) tarihinde kagir ve tek katlı olarak yapılan bina I. Ulusal Mimarlık dönemine özgü mimarisi ve bezemeleriyle dikkati çekmektedir. Saçak altında ve revak duvarında lacivert ve turkuaz zemin üzerine beyaz kıvrık dal ve Rumiler arasında yeşil, kırmızı, lacivert küçük toplardan oluşan bir bordür dolanmaktadır.

Bostancı İskelesi

Bostancı İskelesi Bostancı İskelesi

Bostancı İskelesi

bostancı iskelesi

Yapının denize bakan cephesinde kubbenin altında dikdörtgen bir çini panoda ‘’Bostancı 1331 (1912)’’ tarihli kitabe bulunmaktadır. Beyaz üzerine siyahla yazılmış olan kitabenin çevresini lacivert üzerine beyaz renkte yuvarlatılmış dalların birbiri ardına dizilmesinden oluşan bir bordür sınırlamaktadır. Yine bu cephede yer alan revağın kemer köşeliklerinde lacivert ve beyaz renkte geçmeli bordürler sınırlandırılmış panolarda lacivert zemin üzerine kırmızı, turkuaz, beyaz ile renklendirilmiş laleler, rozet çiçekleri, kıvrık dallar, Rumiler ve palmedlerden oluşan kompozisyon bulunmaktadır. Bostancı, Büyükada, ve Haydarpaşa iskele binalarındaki çini süslemelerindeki teknik, konu ve üsluplarında görülen benzerliklerden dolayı bunların Kütahya’da aynı atölyede üretilmiş oldukları fikrini düşündürmektedir.

BEŞİKTAŞ İSKELESİ

Ulusal Mimarlık dönemi örneklerinden olan Beşiktaş İskelesi 1913-1914 yılında Boğaziçi’nde birçok iskelenin yapımını gerçekleştiren Mimar Ali Talat Bey tarafından inşa edilmiştir. İki katlı ve kuleli mimarisiyle olduğu kadar iç ve dış kısmındaki bezeme unsurlarıyla döneminin özelliklerini taşımaktadır. Binanın dış cephesinde pencere kemeri içlerinde şeritler halinde Kütahya çinisi panolar yer alır.

beşiktaş iskelesi

beşiktaş iskelesi

beşiktaş iskelesi

beşiktaş iskelesi

Girişin bulunduğu cephedeki sivri kemerin iki yanındaki çini panoların üzerinde eski rakamlarla binanın inşa tarihi yazılıdır. 1987 yılında içindeki dört sütuna ikisi birbirinin eşi olan dört çini pano yerleştirilmiştir.

Giriş cephesindeki üç panodan ortadakinde küfi hatla ‘’Beşiktaş’’ yazısı, bunun sağındaki panoda iskelenin inşa tarihi olan 1320 (1913-1914), solunda ise Şirketi Hayriyye’nin kuruluş yılı olan 1267 (1851-1852) tarihi vardır. Yazı ve rakamlar beyaz renkte, lacivert fon üzerine kobalt mavisi kıvrık dal ve yapraklardan oluşan bitkisel bezemelerin arasında yer almaktadır. İnce şeritler halindeki çini bordürler ise kobalt mavisi renktedir.

beşiktaş iskelesi 2

beşiktaş iskelesi 3

beşiktaş iskelesi 4

beşiktaş iskelesi 5

HAYDARPAŞA İSKELESİ

Vedat Tek tarafından inşa edilen yapı 1334 (1915) tarihlidir. Yapı, Kütahyalı Mehmet Emin Usta’nın zengin çini süsleme programına sahiptir. Çini panolardan birinde ‘’Mehmed Emin Min Telamizi Mehmed Hilmi Kütahya sene 1334’’ ifadesi ile ustanın imzası bulunmaktadır. Kapı lentolarının üstü, pencere üzerindeki kemerler, kemer aynaları ve alınlıkları, pencere kemer alınlıklarının yan ve üçgen boşlukları çinilerle kaplanmıştır.

Tek renk sırlı olan çinilerde turkuaz, beyaz, mora çalan lacivert ve kırmızı renkler kullanılmış olup, bunlar geometrik bezeme oluşturmak amacıyla kullanılmışlardır. Bunların dışında pano şeklinde kullanılan çiniler de bulunmaktadır ve bunlar mavi ve beyaz rengin alternatif olarak kullanımı ile göze çarparlar.

2804957-haydarpasa-vapur-iskelesi

haydarpaşa iskelesi

haydarpaşa iskele 1

haydarpaşa iskele 2

haydarpaşa iskele 3

haydarpaşa iskele 4Ön cephede gişe üzerinde şakayık, lale gibi çiçekler, yapraklar Rumili kıvrımlar arasında ‘’Maaşallah ‘’ ibaresi iki tarafına iki çapa ve ay yıldızdan oluşan Denizcilik Bankası’nın amblemini de içeren rozetler yerleştirilmiştir. Gişenin iki yanında altında karanfil ve laleler bulunan birer servili pano vardır. Bu panoların üzerinde ‘’Kütahya’’ ibaresi okunmaktadır. Orta salonun üst kısmında beyaz zemin üzerine madalyonlar, rumiler, yapraklar, karanfiller ve rozet çiçeklerle bezemeler yapılmıştır.

BÜYÜKADA İSKELESİ

1914-1915 yıllarında Mimar Mihran Azaryan tarafından iki katlı olarak inşa edilmiştir. Dış cephede pencere kemeri çevresinde, deniz yönündeki revak kemerleri arasındaki üçgen alınlıklarda, üst kat balkon kapıları üstünde ve pencere aralarında yoğun biçimde Kütahya çinileri ile süslenmiştir.

büyükada iskelesi

büyükada iskelesi

büyükada iskele1

Pencere aralarında yer alan çini bordürlerde ise lacivert zemin üzerine beyaz geçmeli altıgenlerden oluşan göbeği kırmızı yıldızlı ikinci bir bordür bulunmaktadır. Üst kattaki balkon kapılarının üzerinde lacivert zemin üzerine turkuaz kemer kuşağı yerleştirilmiştir. Bu kuşağın için lacivert fon üzerine turkuaz renkte lale, nergis, gibi stilize çiçekler, kıvrık dallar, yapraklar ve kırmızı, beyaz, eflatun renkte rumiler ile süslenmiştir.

büyükada iskele 2 (2)

İskelenin denize bakan kemerlerinin üçgen alınlıklarında ve ortadaki geniş dairesel kemerin alınlığında Rumilerden oluşan bitkisel bezemeler yer almaktadır. Bunun iki yanındaki ikişer kemerin alınlıklarında ise kıvrık dallar, yapraklar ve Rumiler arasında turkuaz rengi laleler, ön cephe pencere alınlıkları ve deniz yönündeki balkon kapısı alınlığında da yapraklı dallar ve Rumiler işlenmiştir.

KADIKÖY İSKELESİ

Eski iskele olarak da adlandırılan yapının son onarımlar sırasında ortaya çıkarılan kitabesinde 1926 tarihi bulunmaktadır.

Screen Shot 2016-08-10 at 16.21.55

Ön cephede ve yanlarda çıkıntı yapan yatay ve dikey oturtulmuş dikdörtgen birimlerden oluşan yapı iki katlı ve kagir olarak inşa edilmiştir. Denize bakan cephedeki sivri kemerli üçlü pencere gruplarının alınlıklarında çini panolar görülmektedir. Lacivert kalın şeritlerle sınırlandırılmış beyaz zeminli panolarda lacivert rumiler, kıvrık dallar, kırmızı ve beyaz göbekli lacivert yapraklı karanfiller, turkuaz renkli enginar yaprakları ve karanfillerden oluşan girift kompozisyonlar yer almaktadır. Deniz tarafındaki pencerelerin üzerinde de benzer dekorlu Kütahya çinisi bezemeler görülmektedir.

istanbul_kadikoy_iskelesi-1

kadıköy iskelesi

Kaynak: İstanbul’un Renkli Hazineleri, Bizans Mozaiklerinden Osmanlı Çinilerine, Proje Yönetmeni Saffet Yılmaz, İTO Yayınları

Hakkında istanbul1881

istanbul1881
İstanbul. Tek renkle ifade edilemeyecek kadar zengin, tek kokuyla anlatılmayacak kadar çekici ve asla kaybedilemeyecek kadar değerli... İstanbul 1881, İstanbul’un büyüleyici renkleri ve baş döndüren kokularını saygı duyduğumuz ve kaybetmek istemediğimiz tarihi değerlerle harmanlayarak yaratıldı. Ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Lütfen kontrol edin

İstanbul1881 web sitesi yenilendi!

https://www.istanbul1881.com  Sitemiz yenilendi. Yepyeni ürünlerle sizlerle buluşmaya hazırız. İstanbul1881 shop da yeniden sizlerle buluşuyor. Adres: …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.